Stap 1 – Lood smelten


De schutterij van As maakt kogels van oud lood. Ingezamelde afvoerbuizen, sifons en dakgoten worden eerst verhit tot 450°C. Met deze temperatuur, verandert lood in een vloeibare massa.

Een kleine hoeveelheid lood wordt vervolgens in een mal gegoten, waarin het onmiddellijk stolt. Het resultaat is het projectiel: een ambachtelijk gegoten bolletje van zo’n 40 gram. Per jaar moeten er duizenden van deze bolletjes gegoten worden.

Lood is erg waardevol. Schutterijen houden daarom geregeld inzamelacties, om het schieten met de Limburgse buks in stand te houden.

step1_big

De kogels voor de “Limburgse buks” zijn niet te koop in de wapenhandel. Dit type geweer is namelijk handgemaakt en geen enkele buks is identiek aan elkaar. De kogels dienen dus aangepast te worden aan elk geweer.

De leden van de schutterij moeten de kogels voor de buks zelf maken. Het maken van de kogels neemt ettelijke uren in beslag. Voor er nog maar één kogel kan worden afgeschoten, wordt er een hele keten in gang gezet.

Alles begint bij lood. Per kogel is er ongeveer 40 gram lood nodig.

1_ruw

Ingeleverd lood zoals afvoerbuizen en sifons worden eerst verschillende keren gesmolten. Lood dat ingeleverd wordt is niet altijd zuiver. Bij een eerste smelting wordt het lood gescheiden van de ‘zamak’.

Pieter nam jarenlang deze taak op zich. “Met een gasvuurtje in de garage smolt ik grote stukken lood. Een grote ijzeren ketel wordt bovenop een gasbekken geplaatst. De temperatuur wordt naar 450° C gebracht, waardoor het lood vloeibaar wordt. Onzuiverheden komen zo automatisch bovendrijven en moeten worden weggeschept.”

Nadien wordt het lood nog eens gesmolten in kleinere blokken. Enkel het zuiver lood wordt gebruikt om de kogels te maken.

1_blokjes

Vloeibaar opgewarmd lood wordt wordt vervolgend met een klein schepje in een speciale mal gegoten.

1_tang

Eens het lood uit de verwarmingsbak wordt genomen, gaat het onmiddellijk stollen. Na enkele seconden is het lood weer hard en heeft zich het loden projectiel gevormd.

Dit is het loden projectiel dat zal worden afgevuurd.

bolletjes

Particulieren brengen hun oud lood steeds vaker naar de ijzermarchand in plaats van naar de schutterij. Dat is slecht nieuws voor ons

Lood is een vrij prijzig metaal. Als je weet dat de schutterij jaarlijks duizenden kogels afvuurt, dan kunnen de kosten hoog oplopen. De schutters hanteren een ongeschreven regel dat er enkel wordt geschoten met lood dat geschonken wordt. Sinds 1957 heeft de schutterij nog geen gram lood moeten kopen.

En maar goed ook. Particulieren brengen hun oud lood steeds vaker naar de ijzermarchand, want met de huidige prijzen kunnen ze daar een mooi centje aan bijverdienen.

In de zomer van 2010 dreigde onze schutterij voor het eerst in zijn geschiedenis zonder lood te vallen.

De crisis speelde hierin natuurlijk een rol. Maar er kwamen ook nieuwe leden bij & de schutterij beleefde een topseizoen op schietwedstrijden: er was steeds meer lood nodig.

We stonden voor een belangrijke schietwedstrijd en het enige wat ons restte was een oude loden afvoerbuis; goed voor nog geen honderd kogels.

We hebben toen aan de alarmbel moeten trekken. De schutterij lanceerde een grootschalige oproep via de media.
Die oproep werd overgenomen door grote kranten en Radio 2. De schutterij lanceerde ook een oproep bij “De Stip” op VTM.


De reacties op die oproep waren overweldigend. Mensen uit heel de provincie belden spontaan om hun oud lood aan te bieden.

We kregen zoveel telefoontjes, dat we slechts een fractie kunnen zijn gaan ophalen.

Lees verder: stap 2 van 3